Kulinarnym szlakiem - gdzie warto pojechać na weekend w listopadzie?

Czy Wam też wydaje się, że listopad to miesiąc, w którym najlepiej zostać pod kocem, z ciepłą herbatą i ewentualnie marzyć o wyjeździe w ciepłe kraje? Otóż… niekoniecznie. Okazuje się bowiem, że jest to jedna z najbardziej niedocenionych okazji na podróżowanie i odkrywanie Polski. Gdy sezon urlopowy opadł jak liście z drzew, miasta i miasteczka odsłaniają swoją spokojniejszą, bardziej autentyczną twarz. To idealny czas, żeby zwolnić, wybrać się na jesienny wyjazd kulinarny i odkryć lokalne smaki, tradycje i historię.

A listopad to prawdziwa kulinarna uczta: gęsina na św. Marcina, rogale świętomarcińskie, pierwsze młode wino (beaujolais nouveau), kiszonki, pierniki, jesienne targi, festiwale i jarmarki. Jeśli zastanawiacie się, gdzie pojechać w listopadzie w Polsce, to odpowiedź brzmi: tam, gdzie pachnie pieczoną gęsią, chlebem, miodem, winem i przyprawami. W tym przewodniku ruszamy więc na kulinarny szlak — odkrywać regionalne przysmaki i miejsca, które warto odwiedzić i poznać właśnie teraz.

Kierunek Poznań! Rogale świętomarcińskie i gęsina na Św. Marcina.

Listopad w Poznaniu pachnie wyjątkowo, zwłaszcza na ulicy Święty Marcin, gdzie 11 listopada odbywa się coroczny festyn (Imieniny ulicy Święty Marcin), nawiązujący aż do średniowiecznej tradycji! W tym dniu spod kościoła św. Marcina wyrusza barwny korowód, na którego czele jedzie jeździec na koniu a za nim, na platformach lub pieszo, prezentują się różnego rodzaju grupy artystyczne. Pochód podąża ulicą Święty Marcin i kończy się pod Zamkiem Cesarskim, gdzie mają miejsce koncerty, kiermasz artykułów regionalnych i pokaz sztucznych ogni.

Najważniejszym przysmakiem są wtedy rogale świętomarcińskie: półksiężyce z ciasta półfrancuskiego (wg jednej z legend kształt rogala ma symbolizować podkowę, którą rzekomo zgubił koń świętego Marcina), nadziewane masą z białego maku, bakalii i cukru, skropione lukrem i posypane orzechami. Tradycja ich wypiekania sięga XIX wieku, zaś twórcą rogali jest poznański cukiernik Józef Melzer, który po raz pierwszy upiekł je w roku 1891. Jako ciekawostkę dodamy, że od 2008 roku rogal świętomarciński ma chronione oznaczenie geograficzne (ChOG), co oznacza, że tylko te wypiekane w Wielkopolsce, według tradycyjnej receptury, mogą nosić tę nazwę.  Warto zatem wybrać się do Poznania, aby spróbować tych najprawdziwszych!

Ale nie tylko rogalami człowiek żyje 11 listopada. Gęsina na świętego Marcina jest niemal obowiązkową potrawą, królującą w jesiennym menu. Dlaczego właśnie gęś? Bo według dawnych wierzeń jej spożycie w święto Marcina, miało zapewnić zdrowie i pomyślność na cały nadchodzący rok. A tak naprawdę chodziło o to, że początek listopada to czas, kiedy ptaki były już odpowiednio utuczone. Pieczona gęś, faszerowana jabłkami, majerankiem i aromatycznymi przyprawami, trafiała więc na stoły jako danie świąteczne.

A wiecie gdzie jeszcze można zjeść gęsinę na św. Marcina? Gdyby nie było Wam po drodze do Wielkopolski, to podpowiadamy, że w tym samym czasie, w Swołowie (na Kaszubach, w powiecie Słupskim), w Muzeum Kultury Ludowej Pomorza odbywa się co roku kilkudniowa impreza plenerowa, pod nazwą „Na św. Marcina najlepsza pomorska gęsina”. 
A może skorzystać z długiego weekendu i odwiedzić obydwa regiony, aby spróbować lokalnych smaków? I samemu sprawdzić, gdzie lepsze gęsi pieką?

Pierniki toruńskie i Święto Katarzynek.

Co roku, w listopadzie odbywa się w Toruniu Święto Katarzynek i Festiwal Piernika na którym naprawdę warto być. 
Co to takiego? Imieniny Katarzyny, przypadające 25 listopada, to moment, kiedy według wielowiekowych tradycji, w Toruniu rozpoczynano wypiek pierników, inicjując tym samym przygotowania do świąt Bożego Narodzenia. Od tego święta wzięły zresztą swoją nazwę pierniczki o charakterystycznym kształcie – które do dziś nazywa się katarzynkami. 
Dziś Święto Katarzynek to wydarzenie, organizowane przez Muzeum Toruńskiego Piernika, w którego programie są pokazy pieczenia, lukrowania i złocenia pierników, warsztaty dla dzieci i dorosłych, wykłady, pokazy kulinarne i degustacje najróżniejszych regionalnych potraw. 

Wiecie dlaczego pierniki są toruńskie? 
Toruń, położony nad Wisłą, był w jednym z najważniejszych hanzeatyckich ośrodków handlowych w Europie. Dzięki temu miał dostęp do korzennych przypraw, pochodzących z Bliskiego Wschodu, które są przecież jednym z najważniejszych składników piernikowego ciasta! Toruńscy cukiernicy korzystali także z wysokiej jakości miodu, pochodzącego z lokalnych pasiek. Dzięki nim powstała unikalna receptura, a pierwsze wzmianki o piernikach pochodzą już z czternastego wieku. Toruńskie pierniki, wypiekane nieprzerwanie od wieków, są symbolem miasta i stały się częścią jego kulturowej tożsamości.

Toruń – idealny pomysł na weekend jesienią. 
Sami przyznajcie, że w listopadzie, kiedy dni są krótkie i chłodne, pierniki smakują wyjątkowo. Naprawdę warto się tu wybrać właśnie teraz. A przecież Toruń to także imponująca, gotycka architektura, dom Mikołaja Kopernika, Rynek Staromiejski, Dwór Artusa, ślady tradycji flisackich i wiele, wiele innych niezwykle ciekawych miejsc i tradycji, których być może nie znacie. 

 

Szlakiem kiszonej kapusty – od drewnianych beczek do naukowych laboratoriów

Listopad to kulminacja sezonu na kiszenie — dawniej właśnie w tym czasie kończyły się prace na polach, a jednym z ostatnich warzyw, które zbierano o tej porze roku, była kapusta. Od setek lat uprawiano ją powszechnie i stanowiła ona podstawę diety w biednych, wiejskich domach. Kapustę kisiło się szatkowaną lub w całych głowach, w drewnianych beczkach, zaprawiając najrozmaitszymi dodatkami i udeptując bosymi stopami. Było to też wydarzenie towarzyskie, w którym uczestniczyły całe rodziny. Ludzie spotykali się razem przy wspólnej pracy, rozmawiali ze sobą, śmiali się, plotkowali, opowiadali różne historie i śpiewali do białego rana. Często taka impreza kończyła się potańcówką przy dźwiękach harmonijki, skrzypiec lub fujarki. W czasie zabawy chętnie umawiano się na kiszenie w domostwach sąsiadów. Z kiszeniem wiązało się także wiele przesądów. Jeden z nich mówił, że dziewczyna, która zostanie wybrana przez mężczyzn do deptania kapusty, wyjdzie niebawem za mąż i będzie dobrą gospodynią. 

Tyle o historii. Dziś kiszenie wraca w wielkim stylu. I nie jest to tylko chwilowa moda: kiszonki badają biotechnolodzy, dietetycy, a nowe publikacje naukowe wyjaśniają, dlaczego tradycyjne polskie metody konserwowania żywności są jednymi z najzdrowszych na świecie. To renesans w pełnym znaczeniu tego słowa — wracamy do receptur naszych babć, ale z nową świadomością, wiedzą i ciekawością. Tworzymy też własne przepisy i kisimy coraz to nowe produkty, nie tylko warzywne.

Jesienne festiwale kiszenia i fermentacji, których odbywa się w tym czasie naprawdę wiele, mają zupełnie inną atmosferę niż jarmarki świąteczne. To miejsca, gdzie przy jednym stole spotykają się producenci lokalnych przetworów, gospodynie wiejskie, kucharze, dietetycy i zwykli entuzjaści. Można podpatrzeć, jak wygląda tradycyjne deptanie kapusty, poznać różnice między fermentacją spontaniczną a kontrolowaną, spróbować kiszonek z całej Polski: buraków, marchewki, rzodkwi, topinamburu, gruszek, jabłek, śliwek, kukurydzy a nawet ryb!

Jeżeli chcielibyście nieco bliżej przyjrzeć się tematowi, to warto o tej porze roku zajrzeć szczególnie do skansenów i muzeów etnograficznych, które reaktywowały tradycyjne pokazy kiszenia, na przykład do Chorzów (Górnośląski Park Etnograficzny), Maurzyc (Skansen Łowicki), Nowego Sącza (Miasteczko Galicyjskie i Sądecki Park Etnograficzny) czy do Tokarni (Muzeum Wsi Kieleckiej).

Tu fermentacja to nie modny trend, tylko część żywej kultury — można zobaczyć, jak naprawdę wyglądały jesienne prace gospodarskie, spróbować świeżo ubitej kapusty i posłuchać historii o tym, jak ważną rolę kiszonki odgrywały w diecie i przechowywaniu żywności w Polsce.

Jeśli szukacie pomysłu na jesienny wyjazd kulinarny, to właśnie festiwale kiszenia i fermentacji, odbywające się w naprawdę wielu miejscach w Polsce, są jedną z najmniej oczywistych, a jednocześnie najciekawszych atrakcji listopada. To podróż nie tylko w celu odkrywania nowych smakach, ale i własnych korzeni.

Młode wino - beaujolais nouveau. Tam gdzie rosną winorośle.

Szlak polskich winnic (położonych głównie na zachodzie i południu kraju, z uwagi na najbardziej sprzyjające warunki klimatyczne) – to kolejna inspiracja na listopadowe podróże. Tak, tak – mamy tradycje winiarskie, a rodzimi producenci, którzy zdecydowali się na uprawy winorośli, od co najmniej kilkunastu lat zapraszają na degustacje win. Zwłaszcza w listopadzie, ponieważ co roku, w trzeci czwartek listopada (w tym roku będzie to 20.11) odbywa się premiera młodego, francuskiego, czerwonego wina wytrawnego (ze szczepu Gamay, uprawianego w Burgundii). Wydarzenie to odbywa się na całym świecie. W Polsce organizuje się wieczory tematyczne, połączone z degustacją wina i francuską kuchnią. 
Niebawem napiszemy o tym szerzej i podpowiemy, gdzie można pojechać, aby skosztować bożole.

Jarmarki bożonarodzeniowe

W drugiej połowie listopada w większości miast, pojawiają się jarmarki bożonarodzeniowe. Każdy jest inny, każdy kusi atrakcjami dla najmłodszych i dla tych nieco starszych. Na każdym z nich można poczuć już atmosferę zbliżających się świąt, napić grzanego wina, spróbować lokalnych przysmaków i potraw regionalnych. A także kupić prezenty pod choinkę. 
Już wkrótce opracujemy dla Was listę najciekawszych jarmarków (na przykład Adwentowy Jarmark Piernikowy w Pałacu Łomnica w Kotlinie Jeleniogórskiej), które warto odwiedzić już w listopadzie!

Podróże kulinarne i jesienne wyjazdy w Polsce – bogactwo nowych wrażeń

Jeżeli nigdy dotąd nie braliście pod uwagę ani urlopu w listopadzie, ani nawet wyjazdu na weekend – to mamy nadzieję, że po lekturze zmienicie zdanie. Jesień to idealny czas dla podróżników, którzy chcą podróżować świadomie, z ciekawością świata, odkrywając nowe szlaki, podążając śladami konkretnych miejsc, wydarzeń, czy tradycji i przełamując schematy. 
Naszym zdaniem podróżowanie świadome wyrasta na nowy, bardzo interesujący trend. Wpisuje się świetnie w filozofię slow travel, która zachęca do tego, aby zanurzać się nieco głębiej i poznawać lepiej miejsca, zwyczaje, ludzi, historię i kulturę. Podróże szlakiem kuchni i tradycji kulinarnych wydają się być doskonałym pomysłem na to, aby nie dać się listopadowej chandrze.

Zainspirujcie się, wybierzcie region i znajdźcie idealne miejsce na nocleg na noclegi.com – bo podróż smakuje najlepiej, gdy można ją przeżyć w pełnym komforcie.

👉 Zobacz również: Gdzie pojechać, gdy pogoda zawodzi?